معين الدين فراهى هروى ( ملا مسكين )
22
تفسير حدائق الحقائق ( قسمت سوره يوسف )
فصل فى بيان فضائل القرآن در خلاصة الحقائق آورده است كه حضرت رسول ( ص ) فرمود « كه ما من شفيع افضل منزلة عند اللّه تعالى يوم القيمة من القرآن لا نبىّ و لا ملك و لا غيرهما » يعنى نيست هيچ شفيعى بزرگمنزلتتر نزد اللّه تعالى روز قيامت از قرآن ، نه پيغمبر و نه فرشته و نه غير ايشان ، زيرا كه همه پيغمبران « 1 » و همه فرشتگان مخلوقند و قرآن غير مخلوق . خواجه محمد بن على ، حكيم ترمدى گفته است كه حقتعالى از آثار « 2 » ربوبيت خود چهار چيز به زمين فرستاده است قرآن و كعبه و مؤمن و سلطان ، قرآن آئينه بهاء او است ، و كعبه مطلع وفاى « 3 » او ، و مؤمن مظهر نور او ، و سلطان ظل ظهور او . و شيخ سهل بن عبد اللّه تسترى گفته است . كه اگر حق تعالى بنده را بعدد هر حرفى از قران هزار هزار فهم عطا فرمايد ، هنوز بحقايق « 4 » و نكات و اسرارى كه در قران مودع « 5 » است نرسد ، زيرا كه قرآن صفت حق تعالى است و صفت او سبحانه و تعالى چون ذات او بىنهايت است ، فهم متناهى ، معانى غير متناهى را چگونه درك تواند كرد پس آنچه بر دلها ظاهر و منكشف « 6 » گردد به قدر آنست كه حق جل و علا بر آن دلها بگشايد و در آئينه قرآنى جمال ربانى به ايشان نمايد ، شيخ جنيد بغدادى گفته است
--> ( 1 ) - چ : زيرا كه هم پيغمبر و هم فرشته . ( 2 ) - ح : اظهار ربوبيت . ( 3 ) - ح : مطالع بهار اوست . ( 4 ) - چ : به حقايق و دقايق . ( 5 ) - ح : موضوع است . ( 6 ) - چ : مكشوف .